Mediacja budowlana jest nowym obowiązkiem proceduralnym od 1 marca 2026 roku. Dla wielu inwestorów i wykonawców z regionu Bielska-Białej to pierwszy kontakt z tym procesem. Ten artykuł tłumaczy, jak to działa od początku do końca.
Krok 1. Skierowanie przez sąd lub inicjatywa własna
Mediacja budowlana może zacząć się na dwa sposoby.
Pierwszy: sąd skierowuje sprawę do mediacji po złożeniu pozwu. Zgodnie z art. 458³a KPC sąd robi to przed pierwszym posiedzeniem. Dostajesz postanowienie. Jeśli strony nie wybiorą mediatora, sąd wyznacza go z listy stałych mediatorów przy sądzie okręgowym.
Drugi: inicjatywa własna przed złożeniem pozwu. Możesz skontaktować się z mediatorem bezpośrednio. To mediacja pozasądowa. Jest szybsza i bardziej elastyczna. Ugoda zawarta przed mediatorem pozasądowym może zostać zatwierdzona przez sąd i uzyska moc ugody sądowej.
Krok 2. Kontakt i ustalenie warunków
Pierwszym krokiem jest kontakt z mediatorem. Przekazujesz krótki opis sprawy: strony, przedmiot sporu, szacunkowa wartość. Mediator sprawdza, czy sprawa nadaje się do mediacji i czy nie zachodzi konflikt interesów. Następnie mediator kontaktuje się z drugą stroną i ustala gotowość do udziału.
Ustalane są warunki: termin pierwszego spotkania, miejsce (stacjonarnie w Bielsku-Białej lub online) i koszty.
Krok 3. Spotkanie wstępne
Pierwsze spotkanie trwa zazwyczaj od półtorej do dwóch i pół godziny. Strony nie muszą siedzieć w jednej sali. Mediator może prowadzić rozmowę w trybie kaukazyjskim, czyli w oddzielnych rozmowach z każdą ze stron.
Wszystko, co jest powiedziane podczas mediacji, jest objęte tajemnicą i nie może być użyte jako dowód w dalszym postępowaniu sądowym (art. 183⁴ KPC).
Krok 4. Kolejne sesje i praca nad rozwiązaniem
W sprawach budowlanych mediacja rzadko kończy się po jednym spotkaniu. Typowo potrzeba od dwóch do czterech sesji. Każda kolejna skupia się na konkretnych punktach spornych: wynagrodzeniu, wadach, terminach, odpowiedzialności.
Mediator nie wydaje żadnej opinii o tym, kto ma rację. Pomaga stronom określić, co jest dla nich ważne, i szukać rozwiązań, które obie mogą przyjąć.
W sporach budowlanych szczególnie istotna jest możliwość ustalenia rozwiązań niepieniężnych: harmonogramu napraw, warunków dalszej współpracy, sposobu odbioru robót. To są rzeczy, których wyrok sądowy nie może zawierać (art. 321 § 1 KPC).
Krok 5. Ugoda lub protokół braku porozumienia
Jeśli strony osiągną porozumienie, mediator sporządza ugodę. Strony podpisują. Jeden egzemplarz trafia do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie. Sąd bada, czy ugoda nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Jeśli nie jest, zatwierdza ją postanowieniem. Ugoda ma moc prawną równą wyrokowi sądowemu.
Czas całego procesu: od pierwszego kontaktu do podpisania ugody typowo 4 do 12 tygodni.
Obszar obsługi obejmuje Bielsko-Białą, powiat bielski, żywiecki, cieszyński, pszczyński, oświęcimski i suski. Możliwy jest dojazd do stron lub organizacja spotkania w lokalizacji neutralnej.
Pierwsze 30 minut rozmowy jest bezpłatne.