Remont skończony. Albo nie do końca, bo ściana pęka, podłoga się ugina, dach przecieka. Albo inwestor wstrzymał płatność. Albo generalny wykonawca nalicza karę umowną. Zaczynasz myśleć o sądzie.
Zanim złożysz pozew, powinieneś wiedzieć, na co się godzisz.
Ile trwa postępowanie sądowe w sprawach budowlanych
Sprawy budowlane powyżej 75 000 zł trafiają do wydziałów gospodarczych sądu okręgowego. Postępowanie gospodarcze ma w założeniu charakter przyspieszony.
W praktyce sprawy budowlane trwają od 18 do 36 miesięcy w pierwszej instancji. Jeśli którakolwiek strona złoży apelację, dolicz kolejne 6 do 18 miesięcy.
Dlaczego tak długo? Sprawy o wady budowlane niemal zawsze wymagają opinii biegłego. Biegły musi obejrzeć obiekt, zebrać dokumentację, sporządzić opinię. Strony składają zastrzeżenia. Biegły pisze opinię uzupełniającą. Sam ten etap zajmuje od kilku miesięcy do ponad roku.
Ile kosztuje pozew w sprawie budowlanej
Opłata sądowa od pozwu wynosi 5% wartości przedmiotu sporu (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz.U. 2025 poz. 1228 t.j.), nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł.
Przykłady: spór o 50 000 zł to opłata 2 500 zł; spór o 200 000 zł to opłata 10 000 zł; spór o 500 000 zł to opłata 25 000 zł.
Do tego dochodzą: wynagrodzenie biegłego (kilka do kilkudziesięciu tysięcy złotych), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (kilkanaście do kilkudziesięciu tysięcy złotych przy wieloletnim sporze) i koszty własnego czasu.
Co się dzieje z firmą przez te lata
Przez cały czas trwania procesu nie możesz ingerować w obiekt bez ryzyka naruszenia materiału dowodowego. Środki zaliczkowane na poczet kosztów sądowych są zamrożone. Relacja z drugą stroną jest definitywnie zakończona.
Jeśli domagasz się wierzytelności: pieniądze, których żądasz pozwem, nie są dla Ciebie dostępne przez 2 do 4 lat. Dla firmy z napiętą płynnością finansową to może mieć poważne konsekwencje.
Czego sąd nie może zrobić
To jest najważniejsza różnica między wyrokiem a ugodą mediacyjną.
Sąd orzeka wyłącznie w granicach żądania pozwu (art. 321 § 1 KPC). Jeśli powód żąda odszkodowania pieniężnego, sąd przyznaje odszkodowanie pieniężne. Nie może z urzędu zobowiązać wykonawcy do naprawy wad w określonym terminie, ustalić harmonogramu etapów ani powiązać płatności z postępem prac.
Ugoda mediacyjna powstaje na podstawie art. 917 KC i może zawierać dowolne postanowienia zgodne z prawem. Może więc obejmować harmonogram napraw z datami, podział wynagrodzenia na transze powiązane z odbiorem poszczególnych etapów, zasady nadzoru nad robotami poprawkowymi. Żadne z tych rozwiązań nie mieści się w dyspozycji wyroku sądowego.
Co kosztuje mediacja budowlana
Stawki mediatora w mediacji sądowej opisuje szczegółowo artykuł B-3 o kosztach mediacji. Tu tylko zestawienie.
Mediacja w sporze o 150 000 zł: maksymalnie 3 000 zł wynagrodzenia mediatora. Opłata sądowa od tego samego pozwu: 7 500 zł. Samo wynagrodzenie biegłego w sprawie budowlanej często przekracza 10 000 zł.
Przy ugodzie mediacyjnej zawartej przed pierwszą rozprawą sąd zwraca całą uiszczoną opłatę sądową od pozwu.
Kiedy sąd jest mimo wszystko właściwym wyborem
Gdy druga strona zniknęła i jedynym sposobem odzyskania pieniędzy jest tytuł egzekucyjny. Gdy potrzebujesz natychmiastowego zabezpieczenia roszczenia lub nakazu wstrzymania robót. Gdy spór dotyczy wyłącznie kwestii formalnoprawnej. Gdy wartość sporu jest na tyle wysoka, a pozycja na tyle silna, że stać Cię na czas i koszty procesu.
W pozostałych przypadkach rozmowa o mediacji przed złożeniem pozwu to minimum.